کم‌خوابی و بد خوابی کودکان و راهکارهای درمانی

خوابیدن کودکان، علاوه بر برطرف کردن خستگی های روزانه، شرایط مناسبی را برای رشد کودک فراهم می کند. کودکان فعالیت روزانه بیشتری نسبت به بزرگسالان دارند و در صورت عدم استراحت کافی، بسیار صدمه می بینند برخی از کودکان مشکلات خواب فراوانی دارند و در اوایل شب برای به خواب رفتن دچار مشکل می شوند و بی خوابی های شبانه را تجربه می کنند. این مشکلات خواب در کودکان کوچکتر سبب بهانه گیر شدن و بد اخلاق شدن آن ها می شود و در کودکان بزرگتر موجب می شود که آنان بیشتر احساس خستگی کنند و در یادگیری دروس کند شوند. بی خوابی کودکان یک از اختلالات خواب است که در آن کودکان در به خواب رفتن یا در خواب ماندن در شب مشکل دارند. شکایت اصلی بی خوابی به طور کلی خواب آلودگی در طول روز، احساس خستگی و کمبود انرژی و اختلال در عملکرد روزانه است.

خواب بی کیفیت تاثیرات منفی روی سلامت روانی کودک دارد. خواب ناکافی کودک باعث می شود هوشیاری و تمرکز پایین بیاید ؛ خواب بد شبانه شایع ترین علت کم توجهی در کلاس است. هم چنین می تواند کودک را کم تر فعال و تنبل سازد. خواب آلودگی با خستگی مرتبط است برخلاف آنچه برخی فکر می کنند، نه تنها بزرگسالان از این مساله رنج می برند. کودکان نیز از ضعف و خستگی به دلیل پیامد خواب بی کیفیت رنج می برند.آن ها همچنین می توانند در حالت ” هوشیار ” قرار بگیرند که می تواند باعث اختلالات خواب شود. به این دلیل است که این حالت ترشح هورمون ها مانند آدرنالین که مغز را بیدار نگه می دارد را افزایش می دهد.

بی‌خوابی ممکن است در اثر یک اختلال فیزیکی و یا روانی دیگر به وجود بیاید. استرس، تغییرات بزرگ در زندگی و وقایع ناگوار هم باعث ابتلا به بی‌خوابی می‌شوند. بی‌خوابی گاهی یکی از عوارض جانبی مصرف دارو است کودکان نیز مثل بزرگسالان می توانند از استرس رنج ببرند. سعی کنید با فرزندتان درباره زندگی او، شرایط مدرسه و نگرانی هایش صحبت کنید. آیا همه چیز در خانه مساعد است و فرزندتان از شرایط راضی است و آسیب نمی بیند. نگرانی و استرس کودکان ممکن است در بزرگسالی شدیدتر شود.

داروهایی که برای درمان اختلال بیش فعالی، کمبود توجه، داروهای ضدافسردگی، کورتیکواستروئیدها و داروهای ضد‌ انعقادی استفاده می‌ شود می‌تواند باعث بی‌ خوابی شود. زمان و ساعت را برای رفتن به رختخواب مشخص کنید و سعی کنید هر شب تغییر نکند. همچنین برای زمان بیداری، توجه داشته باشید زمان بیداری نباید بیش از یک تا یک و نیم ساعت با آخر هفته متفاوت باشد. به‌ هیچ‌ عنوان کودک را با بد اخلاقی مجبور به خواب نکنید. یک اتاق تمیز در دمای مناسب با رختخواب مناسب می‌ تواند مشکلات زیادی را از بین ببرد. اکثر کودکان به یک چراغ خواب نیاز دارند تا احساس امنیت کنند و یک موسیقی ملایم که از آن لذت ببرند. صحبت کردن با کودک در مورد چیزی که او دوست دارد و سازماندهی آن ها می‌ تواند باعث شود که او احساس امنیت بیشتری داشته باشد و بنابراین به او کمک کند بخوابد. به او اجازه دهید که پتو و یک اسباب بازی را خودش انتخاب کند و کنار تختخواب او یک بطری آب بگذارید. این کار باعث می شود دیگر نیازی نداشته باشند که برای چیزی از رختخواب خود بیرون بیایند. برخی کودکان وقت خواب را به تاخیر میاندازند. آنها دلایلی برای بیدار ماندن درست میکنند و یا تقاضای داستان بیشتر، یک لیوان آب، و یا درخواست رفتن به دستشویی میکنند. برای پاسخ به اتاق کودک بروید، مهربان و راسخ باشید. هر بار مراجعات خود را کوتاهتر کنید. کودک را متوجه کنید که به واقع وقت خواب است.

کودک خود را بعد از خوابهای بد آرام کنید. مطمئن شوید که او به اندازه کافی خوابیده است و آرامش معمولی در زمان خواب دارد. اگر خوابهای بد کودکان متوقف نشدند، با متخصص اطفال آنها مشاوره کنید. لازم است کودکتان در طول روز به اندازه کافی تحرک و بازی کرده باشد تا شب راحت به خواب برود. باید تا می توانید از تلویزیون و موبایل برای سرگرم کردن کودک پرهیز کنید. اگر قبل از خواب یا نیمه‌ شب به تختخواب شما آمد و خواست با شما بخوابد با آرامش او را به ‌تخت خواب خودش بازگردانید. به یاد داشته باشد برنامه جدا کردن تختخواب خود از کودک را قبل از شش‌ ماهگی آغاز نکنید.

به‌ هیچ‌ عنوان تلویزیون در اتاق‌ خواب کودک قرار ندهید، همچنین تلویزیون و بازی‌ های کامپیوتری حداقل یک ساعت قبل از خواب باید کنار گذاشته شوند. ساعات خواب کودک باید ثابت باشد. یک ساعت خاص را در نظر بگیرید. اولین بار کودک خود را تشویق کنید تا در آن ساعت خاص به رختخواب برود و شب‌های دیگر، حتی تعطیلات آخر هفته آن ساعت را معیار فرا رسیدن زمان خواب کودکتان قرار دهید. برای بیدار شدن از خواب نیز همین رویه را ادامه دهید. توجه داشته باشید هر قدر کودکتان زودتر از خواب بلند شود بهتر است، زیرا تا شب کاملا خسته می شود و حدودا همان ساعت مقرر به خواب می‌رود.

وقتی حس کردید کودکتان خواب آلود است او را فورا به تخت خوابش ببرید. از بغل کردن و سرگرم کردن کودک در آن هنگام به هر دلیلی پرهیز کنید. در رخت خواب کنار او بنشینید و شرایط آرامبخش برای خواب را فراهم کنید.

درباره ساعت خواب با کودک صحبت کرده و به توافق برسید. کودک باید لزوم خوابیدن در ساعت مقرر را درک کند و سر همان ساعت به تخت خواب برود. به هیچ وجه به کودک اجازه بیشتر بیدار ماندن را ندهید. نه برای تلویزیون، نه برای خوردن شام و حتی نه برای انجام تکالیف. زمان خواب فقط برای خواب باشد.

نازنین عاطفی

کارشناس ارشد روانشناسی

درباره نویسنده

مقالات مرتبط