خجالت در کودکان ۲

کمرویی و گوشه‌گیری کودکان به این شکل‌ها بروز می‌کند:


بی‌میلی اجتماعی: کودک اشتیاقی برای بازی با همسالان خود (آشنا و ناآشنا) ندارد و زمانی که با کودکان است، ترجیح می‌دهد به تنهایی بازی کند و شیء‌گراست تا مردم‌گرا و نکته مهم این است که در این حالت از تعامل با همسالان ترس ندارد و در صورت اجبار، وارد فعالیت گروهی می‌شود و بخوبی با دیگران تعامل می‌کند.

ناظر و تماشاچی: کودک تمایل دارد با کودکان و همسالان خود بازی کند ولی به دلیل اضطراب اجتماعی، از نزدیک شدن به کودکان اجتناب می‌کند و گوشه‌ای می‌ایستد و فقط نظاره‌گر بازی کودکان می‌شود.

انزوای اجتماعی: کودک نه‌تنها تمایل به تنها بازی کردن ندارد بلکه از بازی کردن با دیگران نیز گریزان است و رفتارهای او از لحاظ بالینی، با خجالت شروع و با خشم و گاهی افسردگی همراه می‌شود.

کودکان خجالتی مجبور نیستند به طور جادویی برون گرا شوند تا بتوانند با آن ها جور و دوست داشته شوند. قطعا در دنیا جایی برای یک سبک ساکت تر وجود دارد! آن ها نیاز به یافتن راه هایی برای تعامل با این که چه کسی هستند و هم چنین منجر به واکنش های مثبت از سوی دیگران می شوند دارند. 

مطالعه گزل نشان داد بچه های خجالتی که قادر به پاسخگویی به پیشنهادهای دوستانه دیگر کودکان بودند، زمان اجتماعی آسان تری داشتند به کودک کمک کنید که مراقب رفتارهای محبت آمیز کودکان دیگر باشد این می تواند نشانه دوستی اولیه باشد! به کودک کمک کنید تا به گرمی پاسخ دهد.

یکی از دلایل خجالت در کودکان سرزنش و تحقیر آنها به خصوص در جمع است. همین باعث می‌شود که کودک ترجیح دهد از جمع کناره‌گیری کند و اصلا کاری انجام ندهد تا تنبیه نشود. یادتان باشد که فرصت تجربه کردن را نباید از کودکتان بگیرید. به او جسارت و شجاعت اشتباه کردن و عذرخواهی در زندگی روزمره را بیاموزید؛ چرا که از قدیم گفته‌اند املای نانوشته غلط ندارد.

حتما با کودکتان در یک محیط خلوت صحبت کنید و به حرف‌هایش درباره این مسئله خوب گوش بدهید. به او بگویید که وقتی خودتان هم کودک بودید، این موقعیت‌ها را تجربه کرده‌اید. اجازه دهید بداند که شما شرایط او را درک می‌کنید. او را تشویق به انجام کارهایی که به آنها علاقه‌مند است، بکنید. بالابردن اعتماد به نفس کودک باعث می‌شود که بیشتر خودش را در جمع‌‌های مختلف نشان دهد و به دنبال موفقیت‌های بیشتر باشد.

معمولا کودکان خجالتی دارای افکار منفی هستند. مثلا فکر می‌کنند که کسی دوست ندارد با آنها بازی کند یا بچه‌ها از آنها خوششان نمی‌آید. سعی کنید؛ افکار مثبت را جایگزین این افکار منفی کنید. به او بگویید که خیلی خوب می‌تواند با بچه‌ها بازی کند و دل دیگران جا باز کند. کودک را تشویق کنید که خودش را باور کند.

یکی از دلایل ترس و اضطراب کودک برخورد با ناشناخته‌هاست. به عنوان مثال وقتی کودک برای اولین بار به یک جشن تولد دعوت می‌شود، به خاطر اینکه تصوری از فضای آنجا ندارد، دچار استرس می‌شود. شما می‌توانید به همراه فرزندتان یک هفته قبل از تولد او را به خانه دوستش ببرید و با والدین او آشنا کنید. درباره موقعیت‌هایی مثل دندانپزشکی یا رفتن به آرایشگاه هم این شرایط صادق است. یادتان باشد که در تجربه‌های تازه آمادگی قبلی دادن به کودک، بهترین راهکار است.

کودکان زیادی هستند که در محیط خانه برخورد عادی‌ای دارند ولی به محض حضور در شرایط و موقعیت‌های خاص خجالتی می‌شوند. مثلا وقتی کودک در جشن تولد دوستش می‌خواهد در کنار شما بماند، باید به او تذکر بدهید که فقط برای چند دقیقه می‌تواند پیش شما بماند و بعد باید با دوستانش بازی کند. اگر می‌خواهید کودکتان را در جشن تولد تنها بگذارید، او را از زمان برگشت خود مطلع کنید و اگر کودکتان می‌ترسد که شما او را ترک کنید، به او اطمینان بدهید که جشن را ترک نمی‌کنید ولی او نباید تمام مدت کنار شما بنشیند.

سعی کنید کودک را در معرض کودکان و تنظیمات جدید قرار دهید اما این کار را به تدریج انجام دهید. مثالا، ممکن است از یک پارک بازدید کنید که در آن کودکان به طور منظم بازی می کنند مجبورش نکنید که با بچه های ناآشنا ارتباط برقرار کند حتما برای گرم کردن او وقت زیادی بدهید. در طول تعاملات اول، به فرزندتان کلماتی را که نیاز دارد با دوستان جدید صحبت کند بدهید می توانید این کار را به طرق مختلف انجام دهید 

کودکانی که در مورد خود احساس خوبی دارند، کم تر خجالتی هستند. نقاط قوت فرزندتان را مشخص کنید و آن ها را بسازید. آیا او خلاق است؟ ورزش کار است؟ ترویج این مهارت ها به کودک امکان می دهد که خود را فردی با استعداد و توانا ببیند این حس اعتماد می تواند به او کمک کند در موقعیت های اجتماعی شجاع تر شود.

ادامه دارد…

نازنین عاطفی

کارشناس ارشد روانشناسی

درباره نویسنده

مقالات مرتبط