ناخن جویدن در کودکان

شما هم کودکانی را مشاهده نموده اید که دست خود را در بنی فرو می کنند، ناخن هایشان را می خورند یا با موهای خود بازی می کنند.  این عادات عصبی، می‌توانند دلایل متعددی داشته باشند که شامل کنجکاوی، تقلید، اضطراب و بی‌حوصلگی می‌شود. در صورت عدم اصلاح به موقع، این رفتارها ممکن است در بزرگسالی نیز ادامه پیدا کنند بسیاری از والدین زمانی که می بینند فرزندشان در حال جویدن ناخن هایش است ناراحت، آزرده و خشمگین می شوند و مدام به او تذکر می دهند که «ما نگران سلامتی و بهداشت تو هستیم و نمی خواهیم در آینده انگشتانی زشت داشته باشی.» بیشتر آنان بر این باورند که کودکانی که ناخن می جوند، دچار فشار عصبی و اضطراب شده اند و سعی دارند با این عمل خود تشویش و دلهره خود را کاهش دهند. آنها همچنین نگران این موضوع هستند که این رفتار در کودکانشان به صورت عادتی درآید که در آینده به سختی بتوانند آن را ترک کنند. منظور از عادت، رفتاری مقاوم شده است که بارها و بارها تکرار می شود.
یک عادت ممکن است گاه به عنوان یک سرگرمی و گاه راهی برای رهایی از اضطراب های روزانه کودک انتخاب شود. اغلب کودکان و نوجوانان طی دوران رشد خود، عادات و رفتارهای گوناگونی را تجربه می کنند که مورد تایید والدین و اطرافیان شان نیست؛ مثل مکیدن شست، انگشت در بینی کردن، مو تاب دادن و چرخیدن های متوالی در اتاق. آنان این عادات را کاملاً غیر ارادی و ناخودآگاهانه انجام می دهند و به هیچ وجه قصدشان آزردن و برانگیختن دیگران نیست. در این گونه موارد انتخاب شیوه مقابله و رویارویی با آن مشکل از اهمیت ویژه یی برخوردار است زیرا می تواند تاثیر زیادی بر روند درمان یا وخیم تر شدن اوضاع بگذارد. گاهی عصبانیت بیش از حد در بچه‌ها باعث بروز چنین رفتاری می‌شود. ناخن جویدن در کودکان کمرو و خجالتی نیز دیده می شود. کودکانی که خجالتی اند معمولاً در جمع دچار اضطراب می‌شوند و اولین واکنش آن‌ها جویدن ناخن است

اگر کودک تان به طور دائم در حال جویدن ناخن است، باید علت آن را پیدا نمایید. ممکن است اتفاقاتی نظیر طلاق والدین، جابه‌جایی منزل یا رفتن به مدرسه‌ای جدید باعث اضطراب و ناراحتی کودک شده باشد.
در واقع می توان نتیجه گرفت که ناخن جویدن پاسخی در برابر اضطراب، خستگی و اعتماد به نفس پایین می باشد.  شاید به نظر برسد بچه‌ها در عوالم بچگی خودشان دلیلی برای نگرانی و اضطراب ندارند اصلاً این‌طور نیست بلکه هر برخورد ناخوشایندی با کودک می‌تواند باعث این دلهره‌ها شود.

گاهی عصبانیت بیش از حد در بچه‌ها باعث بروز چنین رفتاری می‌شود. این عصبانیت علت‌های زیادی می‌تواند داشته باشد که در سنین مختلف متغیر است. برخی عصبانیت‌ها در سنین خردسالی می‌تواند ناشی از، از دست دادن یک اسباب بازی، نرسیدن به هدفی مشخص، نرفتن به پارک یا امثال این‌ها باشد، ولی در نوجوانی دلواپسی و تضاد‌های فکری، بلاتکلیفی به خاطر درگیری با والدین، امتحانات، پاسخ دادن به معلم، تماشای فیلم‌های ترسناک، تقلید از دیگران، هیجان بیش از حد و عکس‌العمل خصومتی در مقابل والدین و دیگران از دیگر علل عصبانیت و سرانجام واکنش‌هایی مثل جویدن ناخن می‌شود. یک علت خیلی ساده‌تر هم برای این رفتار وجود دارد و آن کمرویی و خجالتی بودن بچه‌ها است. کودکانی که اعتماد به نفس پایینی دارند و خجالتی اند معمولاً در جمع دچار اضطراب می‌شوند و اولین واکنش آن‌ها جویدن ناخن است.
از طرف دیگر برخی از پزشکان معتقدند که همیشه نباید دنبال علت خاصی برای عادات گوناگون بچه‌ها بود بلکه گاهی آن‌ها صرفاً رفتار‌های آموخته شده‌ای هستند که پیامد‌های مثبت و خوشایندی برای کودک (یا نوجوان) دارند. مثل زمانی که کودک شما ناخن را در دهانش می‌برد و شروع به جویدن می‌کند بلافاصله دقت کنید چه محرکی باعث این رفتار شده، شاید از نظر فکری درگیر مشکلی شده یا مسئله‌ای او را آشفته کرده است.
جویدن ناخن‌ها یک روش برای تخلیه اضطرابی است که در پشت آن چیزی عمیق‌تر پنهان‌شده، چیزی مثل خشمی فروخورده، عدم اطمینان یا نیاز به آرام کردن خود. این رفتار شبیه مکیدن انگشت شست در نوزادی است، با این تفاوت که به جای آنکه خشمش را بیرون بریزد یا آن را بروز دهد، با جویدن انگشتانش خشمش را در خود نگه می‌دارد.

ادامه دارد…

نازنین عاطفی

کارشناسی ارشد روانشناسی

درباره نویسنده

مقالات مرتبط