ناخن جویدن در کودکان ۲

برخورد مناسب

در نظر داشته باشید رفتار شما تعیین کننده اصلی در کم شدن این نوع عادت‌ها است. در این موارد شما بهتر است منتظر پاسخ کودکتان که چرا ناخنش را می‌جود نباشید و او را به خاطر انجام این عمل سرزنش نکنید. یادتان باشد سرزنش کردن و سرکوب کردن نه تنها درمانی برای این کار نیست بلکه کودک را بیشتر در بازی مبارزه با شما می‌اندازد و به عبارتی بیشتر این رفتار را ادامه می‌دهد. بهترین کار این است که سعی کنید به دنبال علت باشید و توجه کنید که کودکتان در چه مواقعی این عمل را انجام می‌دهد. به احتمال خیلی زیاد کودک با ایجاد موقعیت‌های خاص به ناخن جویدن مشغول می‌شود. مثلاً موقعی که می‌خواهد در مورد مسئله مهمی با شما صحبت کند یا در هنگام تماشای فیلم‌های وحشتناک.

از کودک تان مستقیما نپرسید که چرا این کار را انجام می دهد. هرگز او را به خاطر انجام این عمل سرزنش نکنید. در قدم اول توجه کنید که کودکتان در چه مواقعی این عمل را انجام می‌دهد کودکان این عادت را ناخودآگاه انجام می دهند. بازداشتن کودک از انجام آن با دعوا و تنبیه وضع را خراب‌تر می‌کند. هرگز او را به خاطر جویدن ناخن هایش کتک نزنید نگذارید این مسئله در خانواده بزرگ شود و به یک بحران تبدیل شود. جملاتی نظیر «حالمو بهم نزن» یا «این چه کاریه»، اثرات احساسی به شدت مخربی دارند و نه تنها موجب ترک عادت نمی‌شوند بلکه شرایط را برای کودک سخت تر می کنند.

کودک باید احساس خوبی نسبت به خود پیدا کند. شرمنده کردن سرزنش، تحقیر، تهدید و تنبیه کودک هیچ اثری درمانی ندارد بلکه عادت را تشدید می‌کند و باعث اختلالات دیگر نیز می‌شود. به جای این کار به او اعتماد به نفس بدهید.

سعی کنید کودک‌تان را برای صحبت در این زمینه با ملایمت و آرامش کامل یاری کنید. کودک باید درباره‌ی نگرانی‌هایش با شما صحبت کند. به حرف‌آوردن کودکان درباره‌ی این موضوع کمی دشوار به نظر می رسد. از جملاتی استفاده کنید که دلیل واقعی جویدن ناخن در کودک نیست اما او را ترغیب به صحبت می کند.
شما باید این حالت را که در او استرس ایجاد می‌کند شناسایی کرده و کاری کنید که در موقعیت‌های استرس زا قرار نگیرد. اگر کودک هنگام تماشای برنامه تلویزیونی ناخن می‌جود، شیئی به دست او بدهید تا سرش گرم شود. به مکان‌هایی که این عادت کودک زیاد می‌شود نیز دقت کنید تا علت این اختلال را بفهمید. 

گاهی اوقات عوامل خارج از خانه و خانواده، کودک را برای ترک عادت تحت فشار قرار می‌دهند. مثلا ممکن است هم‌کلاسی‌ها یا دوستان کودک عادت ناخن جویدن او را مسخره کنند و در نتیجه کودک برای ترک کردن این رفتار راغب و آماده شود. در این مواقع گوش به زنگ باشید و او را تنها نگذارید. قبل از هر اقدام دیگری با کودک شروع به صحبت کنید. بگذارید از احساسی که بر اثر تمسخر دیگران به او دست داده با شما صحبت کند. به او اطمینان دهید که به‌رغم تمام عادات بعضا اشتباه و رفتارهای غلطی که گاهی از خود بروز می‌دهد، همیشه او را دوست دارید و بگذارید از عشق و علاقه شما نسبت به خودش مطمئن باشد و شما را یک تکیه‌گاه عاطفی محکم برای خود بداند. با این مقدمه‌چینی، می‌توانید وارد بخش اجرایی شوید و راهکارهای مناسب برای ترک عادت جویدن ناخن را با کودک خود بررسی و امتحان کنید.

مشغول کردن کودک و یا ترغیب او به انجام کارهای دستی مانند نواختن موسیقی، تمرین و فعالیت های ورزشی یا استفاده از توپ های کوچک مخصوص می تواند موثر باشد.
از او کارهایی بخواهید که مجبور شود از انگشتانش استفاده کند. همچنین درست کردن کاردستی یا کشیدن نقاشی روش خوبی برای این کار است.

می‌توانید چسب زخم رنگی تهیه کنید و به روی انگشتانش بزنید. هرگز دنبال روش‌هایی مثل تهدید، پاشیدن فلفل و دارو‌های تلخ، بدمزه، بد رنگ و… به روی انگشتانش نباشید. چون تجربه نشان داده این روش‌ها نه تنها برای ترک ناخن جویدن کودک مؤثر نیست؛ بلکه با ایجاد احساس گناهکاری و اضطراب در او سبب می‌شود بیشتر به این عمل بپردازد.

حتی تا مدت ها بعد از ترک عادت ناخن های فرزند خود را کوتاه نگه دارید. ناخن های کوتاه شده لزوم کمتری دارند تا جویده شوند، سعی کنید هر چند روز یک بار ناخن هایش را بگیرید و سوهان بزنید تا حتی نتواند تکه های کوچک ناخن را به دندان بگیرد و عادت خود را دوباره شروع کند. تا زمانی که مطمئن شوید به طور کامل درمان شده است این کار را انجام دهید و به او بگویید برای حفظ پاکیزگی و بهداشت لازم است.

استفاده از ابزارک‌های ساده، ولی سرگرم کننده شاید درباره فرزند شما راهکار خوبی باشد. برای مثال یک اسپینر برای او تهیه کنید و بخواهید رکورد خود را در چرخاندن آن هر روز بهبود دهد.

زمانی که شروع به جویدن ناخن می‌کند باید بلافاصله حواس او را پرت کنید، از او کار‌هایی بخواهید که مجبور شود از انگشتانش استفاده کند درست کردن کاردستی یا کشیدن نقاشی روش خوبی برای این کار است.

ناخن جویدن بیشتر در کودکانی که والدینشان ناآگاهانه و به بهانه‌های مختلف در آن‌ها ایجاد ترس می‌کنند زیاد دیده می‌شود. خیلی از والدین عادت دارند بچه را با موجودات خیالی مثل لولو و غول و جادوگر و.. می‌ترسانند و هر کار بدی بکند می‌گویند “اگر گریه یا اذیت کنی می‌گویم لولو تو را بخورد”، در مورد ناخن جویدن هم به همین شکل او را تهدید می‌کنند که “اگر ناخنت را بخوری درخت ناخن در شکمت رشد می‌کند” ترساندن کودک از دکتر یا آمپول هم جزو شیوه‌های غلطی است که والدین برای ساکت کردن کودک اعمال می‌کنند. همه این‌ها می‌تواند به مرور زمان واکنش‌های عصبی و اضطرابی زیادی در کودک ایجاد کند.

 یکی دیگر از روش‌ها مؤثر در ترک عادت‌های بد خواندن کتاب است. همان‌طور که در نوپایی وقتی می‌خواهد کودک را با توالت آشنا کنید انواع و اقسام کتاب‌های آموزش توالت رفتن را برای او می‌خوانید و با تصاویرش به او یاد می‌دهید در مورد عادت‌ها بد هم می‌توانید کتابی تهیه کنید فرزندتان را باشخصیت قصه دوست کنید و بدون کمترین اشاره‌ای به عادتی که خودش دارد شخصیت قصه را تشویق به ترک ناخن جویدن کنید. با این روش هم کودک تحقیر نمی‌شود و هم کم‌کم به رفتار ناپسندش پی می‌برد.

باید بدانید که انسان قادر است تمامی عادات نامطلوب خود را ترک کند. و شما تنها به کمی حمایت، پشتکار و دانش نیاز دارید. در زندگی‌های امروزی دیگر نمی‌توان همچون گذشته به جمله‌ی «بزرگ میشه یادش میره» اکتفا کرد، چرا که در دنیای امروز با تمام پیچیدگی‌ها و تنوع‌اش نیاز به برخورد علمی و آگاهانه بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. به ویژه درمورد کودکان که به حمایت و آگاهی والدین عزیزشان نیاز بیشتری دارند.

نازنین عاطفی

کارشناس ارشد روانشناسی

درباره نویسنده

مقالات مرتبط