مهارت نه گفتن قسمت ۲

به کودک خود اجازه دهید اختلاف نظر داشته باشد. او مجبور نیست همیشه با دیگران موفقت کند و اجبارا همه حرف بقیه را تایید کند. این بخشی از استقلال شخصیتی کودک است و باید به رشد و نمو آن کمک کرد. به او یاد دهید که میتواند محترمانه نظر خودش را بگوید. مثلا از جمله “من با نظر شما مخالفم” یا “میتوانم نظرم را بگویم؟” استفاده کند. رفتار کودک باید از بزرگسالان متمایز باشد و در عین حال با دیگران برخوردی توام با احترام داشته باشد.

داشتن اختلاف نظر با دیگران اجتناب ناپذیر است. اما کودک باید بداند که درست است حرف بقیه را گوش کند و سازش کند نه دعوا! به کودک آموزش دهید که حتی اگر شخصی حرف کاملا غلطی میزند باز هم نظرش محترم است و نباید با او از لحن بدی استفاده کرد. او باید مایل به گوش دادن به دیدگاه دیگران باشد.

ارتباط چشمی را به کودک یاد دهید. دیگران برای اینکه بدانند شنیده میشوند و به آن ها توجه میشود باید دیده شوند. کودک باید بداند که احترام یک موضوع متقابل است و باید برای دیگران احترام قائل شود تا دیگران هم او را دوست داشته باشند.

اگر کودک مرتکب اشتباهی شد به جای اینکه با دعوا کردن و ایجاد تنش در او ترس ایجاد کنید. صبر کنید تا هم خودتان و هم کودک آرام شوید و سپس در مورد رفتار اشتباه او باهم بحث کنید. با دلایل کاملا منطقی برای او توضیح دهید که چرا رفتارش درست نیست و دیگر نباید آن را تکرار کند. با این کار به او احترام به عقاید دیگران و روش درست بحث کردن را آموزش میدهید.

همیشه در یک بحث ممکن است کسی از کوره در برود و جملاتی که نباید را به کار برد و یا حتی منجر به درگیری فیزیکی شود. کودک شما باید فرهنگ عذرخواهی و جبران خسارت را بلد باشد. این کار میتواند از دشمنی های بعدی جلوگیری کند. اگر متوجه شدید کودکتان به یکی از دوستانش آسیب رساند میتوانید یک کادو تهیه کنید و با همراهی کودک به دوستش هدیه دهید. او میتواند با این کار محبت و درستی را یاد میگیرد.

از او بخواهید در مورد وقایع روزی که گذرانده با شما صحبت کند. در مورد موقعیت‌هایی که می­‌خواسته نه بگوید اما نگفته با اوصحبت کنید و چند راه حل را با هم برای موقعیت‌های این‌چنینی بررسی کنید

اگر کودک‎تان به شما خوراکی تعارف کرد و شما میل نداشتید، هیچ‎گاه از سر ترحم خودتان را مجبور به خوردن آن خوراکی نکنید، لبخند بزنید و بگویید میل ندارم! با این واکنش مناسب کودک یادمی‎گیرد که نه شنیدن به معنی زیرسوال رقتن شخصیتش نیست. همچنین می آموزد نه گفتن و نه شنیدن آسیبی به رابطه‎­اش وارد نمی‎کند. این کودک در سال‎های جوانی‎­اش به راحتی و بدون ترس از بهم خوردن رابطه‎­ی دوستانه‎اش، به تعارف دوستش برای سیگار کشیدن پاسخ منفی می‎­دهد.

وقتی فرزندتان مدام خواسته‎­اش را تکرار می‎­کند به خاطر بی‎­حوصلگی یا ترحم، پاسختان را تغییر ندهید. در چنین شرایطی هرچندبار که لازم است به او نه بگویید و با مهربانی به او یاد دهید که تکرار خواسته‎­ی دیگران، نباید تصمیم­اش را تغییر دهد.

اگر از آن دسته پدرها و مادرهایی هستید که فقط نه می­‎گویید و هیچ توضیح و دلیلی برای این کار به فرزندتان نمی‎­دهید، بهتر است دست نگه دارید. ممکن است کودک‎تان در برابر خواسته‎های شما مقاومت نکند ولی در آینده درباره‎ی موضوعاتی که با آنها مخالف است، نمی­‎تواند از خود دفاع کند یا از منطق و عقلش برای نه گفتن استفاده کند. بنابراین توصیه می‎­شود در کنار نه گفتن دلیل­‎تان را برای کودک‎تان توضیح دهید.

اگر فرزند شما مساله‌ای را که او را آزار می‌دهد یا باعث اضطراب او می‌شود برای شما تعریف کرد حتی اگر خیلی هم پیش‌پا افتاده بود هیچ‌گاه به او نخندید یا واکنشی نشان ندهید که او احساس حماقت کند چون این کار شما باعث می‌شود کودک کم‌کم مشکلات خود را بروز ندهد و اگر زمانی مورد آزار و اذیت واقعی هم قرار گرفت با شما مشورت نکند.

برخی والدین به فرزندان خود می‌آموزندکه همیشه باید به حرف بزرگ‌ترها گوش کرد و همیشه حق با بزرگ‌ترهاست اما در واقع، این آموزش کاملا غلط است و کودک باید یاد بگیرد که گاهی هم به خواسته‌های دیگران «نه» بگوید چون در غیر این صورت کودک خود را تسلیم هر نوع خواسته‌ بیمارگونه و آزاردهنده‌ای خواهد کرد.

هر کودکی باید بداند که هیچ کس حق ندارد او را به زور ببوسد یا در آغوش بگیرد. باید به فرزند خود بیاموزیم که اگر فردی او را مجبور به انجام چنین کارهایی کرد، حتما به پدر و مادر یا بقیه اعضای خانواده اطلاع دهد.

گفتیم کودک تان در کنار کسب کردن مهارت «نه شنیدن»، «نه گفتن» را هم یاد می گیرد، به همین دلیل باید مراقب زمان و شرایطی که کلمه «نه» را به زبان می آورید باشید. برای شروع باید تعداد دفعاتی که پاسخ منفی به زبان می آورید را محدود کنید. یادتان نرود که شما هر روز چند کوپن نه در اختیار دارید و نباید با ولخرجی، کوپن های تان را بسوزانید. اگر احساس می کنید کودک نوپای شما ممکن است وسایلی که در دسترسش دارد را بشکند، به جای اینکه از صبح تا شب مدام به او بگویید «نکن»، «دست نزن» یا «نه»:خانه را پاکسازی کنید.

نه گفتن های مکرر و بیهوده، این کلمه را در ذهن کودک تان بی ارزش و بی اعتبار می کند و گذشته از انداختن حرف تان از سکه، باعث می شود خودش هم نتواند به جا و قاطعانه از این واژه سرنوشت ساز استفاده کند. علاوه بر این، در سال های کودکی فرزندتان، چاره ای جز بالا بردن تحمل خود ندارید.

وقتی با رفتارهای تان به کودک می آموزید که نه گفتن نشانه بی ادبی است، اعتمادبه نفس و استقلال را از او می گیرید. با چنین رفتاری به کودک تان می گویید «فکر نکن تصمیم های تو هیچ وقت به درد نمی خورد»، اما اگر این مهارت را در فرزندتان تقویت کنید، از او فردی با اعتمادبه نفس می سازید.

نازنین عاطفی

کارشناس ارشد روانشناسی

درباره نویسنده

مقالات مرتبط