لجبازی در کودکان (۲)

لطفا بین لجبازی با مصمم بودن فرق بگذارید و ابتدا اطمینان حاصل کنید که آیا کودک شما لجباز است یا مصمم. مصمم بودن یعنی سرسختی مثبت در رسیدن به اهداف سودمند و غلبه‌‌ی بر موانع. اغلبِ والدینی که خودشان این‌گونه هستند، دل‌شان می‌خواهد کودک‌شان نیز از عزم راسخ برخوردار باشد. بنابراین سرسختی کودکی که برای پیروزی در یک رقابت ورزشی تلاش می‌کند، نباید با سرسختی یک کودک لجباز همسان تعبیر شود، چراکه لجبازی یعنی پافشاری مصرانه‌ای که از روی جهل و ناپختگی باشد. کودک لجباز به هیچ‌وجه حاضر نیست کوچک‌ترین تغییری در رویه‌ی خود ایجاد کند و هدفش صرفا این است که ساز مخالف بزند و نهایتا حرف خودش را به کُرسی بنشاند. مثلا سرسختی بی‌جا در انتخاب غذا یا لباس چیزی جز لجبازی و کج‌خلقی ناموجه نیست. به بیان دیگر، سرسختی در وجه مثبت حاکی از قاطعیت و اراده‌ی قوی و در وجه منفی بیانگر لجبازی و ستیزه‌جویی است.

ویژگی‌های کودکان لجباز

نیاز شدیدی به توجه و شنیده شدن حس می‌کنند؛
میلِ تندخویانه‌ای به مستقل بودن دارند؛
بیشتر از هم‌سالان خود کج‌خلقی می‌کنند؛
در انجام آنچه مورد پسندشان است وظیفه‌شناس ظاهر می‌شوند؛
رئیس‌مآبانه رفتار می‌کنند؛
کارها را با سرعت دلخواه خودشان پیش می‌برند

راهکارهای پیشنهادی درمان لجبازی

_عصبی نشوید:

یک نفس عمیق بکشید، یک یا دو دقیقه به اتاق دیگری بروید یا تا ده بشمارید، هر کاری لازم است انجام دهید تا آرام شوید. در غیر این صورت وضعیت وخیم تر میشود. اگر به لجبازی کودک خود با داد و بیداد پاسخ بدهید،

گفت‌و‌گوی عادیِ بین شما و کودک‌تان در نهایت به جایی کشیده خواهد شد که از هر دو طرف‌تان فقط صدای جیغ شنیده می‌شود. داد و بیداد شما در واقع جرقه‌ای است برای شروع یک درگیری کلامی که فقط اوضاع را بدتر می‌کند. یادتان باشد که او کودک و ناپخته است و شما که بالغ و فهمیده هستید وظیفه دارید جریان گفت‌وگو را به سمتی هدایت کنید که به یک نتیجه‌ی معقول برسید. به کودک‌ خود کمک کنید تا متوجه شود که باید دست از لجبازی بردارد و آنچه را شایسته است انجام بدهد.

_رشوه ندادن و حذف پاداش کودک لجباز:

اگر کودک برای رسیدن به مطلوب خود چه درست و چه نادرست شروع به گریه کردن و یا داد کشیدن بکند و از این راه بخواهد به خواسته ی خود برسد و والدینی که به اصطلاح حوصله ندارند با دادن امتیاز(رشوه) به کودک، او را ساکت می کنند، باعثپرورش لجبازی در او می شوند. پس باید پدر به خصوص مادر از دادن هرگونه رشوه و پاداش به کودک خوداری کند. البته تشویق برای کارهای خوب و مثبت کودک با رشوه دادن فرق دارد. تشویق باعث رشد اعمال نیک و حرکت به سوی ترقی می شود. اما باید توجه داشت که تشویق و پاداش، باید به اندازه و درخور کار او باشد.

_عدم توجه و نادیده گرفتن رفتار کودک لجباز:

گاهی بهتر است وقتی فرزندمان شروع به داد و بیداد می کند خیلی خونسرد و بی توجه از کنار مسئله عبور کنیم به طوری که یا متوجه نشده ایم و یا موضوع برایمان اهمیت ندارد.

_روش تقویت رفتار مطلوب:

وقتی شدت رفتارهای کودک نسبت به قبل کاهش یافت والدین باید روش «تقویت رفتار مطلوب» را اجرا کنند، یعنی رفتار مقابل رفتار منفی کودک را به محض سر زدن از کودک ، تقویت کنند ، مثلا کودکی که گریه می کند به محض آن که ساکت شد ، توسط والدین مورد توجه و تشویق قرار گیرد

_سازش:

هر گاه امکان پذیر است، با کودکان خود از طریق مصالحه کار کنید. به عنوان مثال، اگر آنها می خواهند یک لباس را که برای مدرسه مناسب نیست، بپوشند، سعی کنید یک جایگزین داشته باشید که هر دو شما را خوشحال کند، مانند دامن بلندتر، شلوار جین، یا ژاکت متفاوت.

_ محرومیت :

از روش محرومیت برای پایان دادن به کشمکش ها استفاده کنید. با تمام نرمش و احترامی که برای کودکان قائل هستید مقابل رفتارهایی مثل داد زدن و قشقرق به پا کردن از روش محرومیت استفاده کنید. مثلا «امروز به پارک نمی رویم.

در زمان فشارهای روانی انتظار کمتری از بچه ها داشته باشید. در موقعیت هایی مانند تولد نوزاد جدید، طلاق یا مرگ نزدیکان حتی هنگام اسباب کشی کودکان فشار روانی بسیاری را تحمل می کنند و ممکن است ناسازگار بشوند. در این گونه مواقع انتظار کمتری از کودک خود داشته باشید.

_خواسته هایتان را به صورت یک حکم بیان کنید نه یک سوال

به عنوان مثال اغلب والدین در برخورد با فرزند خود و تکالیف مدرسه اش از او می پرسند :” مایلی حالا تکالیفت را انجام دهی ؟” در حالیکه با یک لحن محکم و صریح باید تنها به او گفته شود: ” الان زمان انجام تکالیف مدرسه است.”

 

نازنین عاطفی کارشناس ارشد روانشناسی

درباره نویسنده

مقالات مرتبط