شجاعت در کودکان


شجاع بودن یعنی فرد به این باور‌ می‌رسد که باید برای حقوق خویش و دیگران ارزش قائل باشد

رفتار شجاعانه رفتاری است که در آن کودک یا نوجوان با رعایت احترام به دیگران و همچنین در نظر گرفتن حقوق آن‌ها، خواسته‌های خود را بیان می‌کند. شجاعت به فرد یاد می‌دهد که توانایی درخواست و ابراز احساسات خود را به طور منطقی و جامعه پسند داشته باشد. در حقیقت شجاع بودن یعنی فرد به این باور‌ می‌رسد که باید برای حقوق خویش و دیگران ارزش قائل باشد. در نتیجه با رفتاری توأم با احترام و بدون زیر پا گذاشتن حقوق دیگران، به خواسته‌هایش می‌رسد.

ممکن است کودک به دلیل نداشتن آمادگی، برای راضی نگه داشتن دیگران، نشان دادن لیاقت و کارآمدی و مورد قبول قرار گرفتن از سوی جمع، احساس اجبار یا نداشتن حقوق شخصی، نتواند نه بگوید. برای داشتن این مهارت باید به او آموزش داد که قرار نیست همیشه دیگران از ما راضی باشند. همچنین باید یاد بگیرد که با آرامش خاطر و بدون احساس گناه و با ابراز دلیل، نه بگوید .

آموزش رفتار شجاعانه، در واقع آموزش روش ارتباطی است که کودک طی آن یاد می‌گیرد با رعایت حقوق دیگران، می‌تواند حقش را بگیرد. البته باید توجه داشت که کودک رفتار شجاعانه را با پرخاشگری، دعوا، ناسزاگویی و کتک کاری اشتباه نگیرد.

کودک را تشویق کنید شجاع باشد .از تشویق غفلت نکنید. به کودک بگویید که می‌تواند شجاع باشد چرا که او چیزی از شخصیت‌های شجاعی که می‌شناسد کم ندارد. برای او از شخصیت‌های شجاع مورد علاقه‌اش مانند شخصیت‌های کتابها، کارتونها و فیلم ها به عنوان نمونه‌های شجاعت مثال بزنید (البته شخصیتهایی که با فرهنگ و سبک زندگی ما همخوان باشند)، این به معنای مقایسه کردن نیست. شما فقط به کودک می‌گویید که قهرمان‌ها شجاعند چون با ترسهایشان روبرو می‌شوند و او هم می‌تواند یک قهرمان باشد. البته نباید طوری رفتار کنید که کودک احساس کند می‌خواهید او را تحت فشار بگذارید. اگر این کار با ظرافت انجام شود کودک از آن استقبال می‌کند. همچنین در طی مدتی که کودک با ترس خود روبرو می‌شود عباراتی مانند “همینه”، “تو خیلی شجاعی”، “می‌دونستم که از پَسِش برمی‌آی”، “من به این همه شجاعت تو افتخار می‌کنم” را به او بگویید. می‌توانید از سایر پاداشها نیز استفاده کنید.

خوب گوش کنید اگر کودکتان نیاز به حرف زدن دارد، بایستید و به چیزی که برای گفتن دارد خوب گوش دهید. او نیاز دارد احساس کند که افکارش، احساساتش، خواسته‌ها و نظراتش مهم هستند. به او کمک کنید با نام گذاشتن روی احساساتش با آنها راحت کنار بیاید

بگویید «می‌فهمم که ناراحتی چون نمی‌توانی به آن مهمانی بروی.»با پذیرفتن احساساتش بدون قضاوت درباره آنها، به احساسات او اعتبار می‌بخشید و نشان می‌دهید که برای چیزی که می‌خواهد بگوید

قایلید. اگر عواطف خودتان را با او سهیم کنید مثلا اگر بگویید:«من نگران مامان بزرگم. خیلی مریضه»، او هم در بیان احساسات خودش اعتماد به نفس پیدا می‌کند.

بخش مهمی از شکل‌گیری اعتمادبه‌نفس کودک به انتخاب‌های مستقل او بستگی دارد. حتی اگر انتخاب‌های درست و بجایی نباشد. مطمئن باشید پس از چند بار، انتخاب‌های درستی خواهد داشت چون به خودش اعتماد دارد.

تکنیکهایی برای افزایش اعتماد به نفس و شجاعت فرزند ما :

بازی چشم تو چشم

کودک با یکی از والدین مقابل هم می‌ایستند و به چشم‌های هم خیره نگاه می‌کنند. در این حالت باید سعی کنند نخندند. این تمرین برای کودکانی با اعتماد به نفس پایین، خجالتی و ضعیف بسیار توصیه می‌شود. چون این افراد، قدرت نگاه کردن در چشمان طرف مقابل را ندارند و این موجب ضعفشان می‌شود. با این تکنیک علاوه بر افزایش شجاعت فرزند خود، ارتباط بهتر و نزدیک‌تری با او برقرار می‌کنید.

کشتی گرفتن

این بازی هم باعث افزایش اعتماد به نفس فرزند شما می‌شود و هم ارتباط شما را با او تقویت می‌کند. با کودک خود کشتی بگیرید و بگذارید هر از گاهی او برنده شود و هر بار او را با ذوق و شوق تشویق نمایید. این بازی هم مثل تکنیک قبل، هم باعث افزایش اعتماد به نفس فرزند شما می‌شود و هم ارتباط شما را با او تقویت می‌کند.

نقش بازی کنید

در مقابل رفتار کودکان دیگر چه رفتاری از کودک خود انتظار دارید؟  شما نقش کودک خود و کودکتان نقش کودک مقابل را بازی کند. حالا رفتاری که انتظار دارید فرزند شما در مقابل کودک دیگر داشته باشد اجرا کنید. مطمئن باشید فرزند شما در این بازی رفتار شما را یاد می‌گیرد. حال، کودک نقش خود و شما نقش کودک مقابل را بازی کنید، از کودکتان بخواهید همان گونه بازی کند که چندی پیش شما نقش آن را بازی کرده بودید، و آنقدر این بازی را تمرین کنید تا رفتار دلخواهی که انتظار دارید، نهادینه شود

 الگو باشید

اگر می خواهید شجاعت در فرزندتان شکل بگیرد، بهترین و مؤثرترین راه این است که خود شما نیز شجاع باشید. بهترین روش آموزش، آموزش عملی است. کودکان رفتار والدین خود را نوعی ارزش می دانند و تلاش می کنند از آن تقلید کنند. پس از این به بعد به اعمال خود بیشتر توجه داشته باشید.

حس استقلال فرزندتان را تقویت کنید

به فرزندتان اجازه دهید به تنهایی و مستقلاً تجربیات جدیدی کسب کند . اجازه دهید کودک برخی از مسیر ها را خودش طی کند و حتی اگر موفق نشد، او را برای تلاشش تشویق کنید و از سرزنش کردن او  بپرهیزید.

کمک کنید کودک با ترس هایش روبرو شود.

باید به کودک کمک کرد با ترس های خود مواجه شود و از آنها نگریزد. اجازه دهید کودک در رابطه با ترس ها و علت آنها با شما صحبت کند، هیچ گاه فرزندتان را به دلیل ترسی که دارد مسخره نکنید، حتی اگر علت آن از نظر شما مضحک است. اجازه دهید کودک نگاهی واقع بینانه به موضوع ترس پیدا کند و سپس به دنبال راهی برای مقابله با آن باشد ، برای مثال اگر فرزندتان به دلیل تاریکی از داخل کمد اتاقش می ترسد، کمد را خالی کنید و اجازه دهید وسایل آنرا دوباره خود او در آن قرار دهد.

تفاوت شجاعت و بی احتیاطی را به او بیاموزید.

شجاعت به معنی نبودن ترس نیست، شجاعت به معنای تصمیم برای انجام کار درست در هر شرایطی است حتی اگر ترس نیز موجود باشد.

این بدین معناست که خطر ها باید همواره در نظر گرفته شوند . برای مثال فرزند شما باید بداند که اگر غریبه ای در خیابان خواست به او نزدیک شود، کار شجاعانه این است که موضوع را به یک بزرگسال گزارش کند.

.نازنین عاطفی

کارشناس ارشد روانشناسی

درباره نویسنده

مقالات مرتبط